โรคนิ่วในถุงน้ำดี

สาเหตุ

นิ่วในถุงน้ำดี เกิดจากภาวะไม่สมดุลของสารประกอบในน้ำดี หากท้องอืด อาหารไม่ย่อย นิ่วไปอุดท่อน้ำดี ทำให้มีอาการท้องด้านขวาบน หรือถ้านิ่วไปอุดท่อน้ำดีใหญ่จะมีอาการตัวเหลือง ตาเหลือง

 อาการ

ผู้ที่มีนิ่วในถุงน้ำดี อาจไม่มีอาการ หรือมีอาการบางอย่างดังต่อไปนี้

  • ท้องอืด เเน่นท้องหลังรับประทานอาหาร โดยเฉพาะอาหารที่มีไขมันมาก
  • ปวดท้องใต้ชายโครงขวาเป็นครั้งคราว ปวดท้องรุนเเรง เเละปวดร้าวไปถึงสะบักด้านขวา
  • หากมีการอักเสบของถุงน้ำดีอย่างเฉียบพลันจะมีไข้สูง
  • ตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม

อันตรายที่เกิดจากโรคนิ่วในถุงน้ำดี

  • ปวดท้องด้านขวา เเละมีไข้ในกรณีถุงน้ำดีอักเสบ
  • หากมีการอุดตันของท่อทางเดินน้ำดี จะมีอาการดีซ่าน ตัวเหลืองตาเหลือง
  • อาจให้มีการอักเสบของตับอ่อนได้
  • อาจรุนเเรงติดเชื้อในกระเเสเลือด เเละถึงขั้นเสียชีวิต

** วิธีที่ดีที่สุดที่จะวินิจฉัยว่ามีนิ่วในถุงน้ำดี คือการตรวจด้วยเครื่อง Ultrasound

ทางเลือกอื่นในการรักษา

1. เเนวทางการรักษาด้วย วิธีไม่ผ่าตัด

นิ่วในถุงน้ำดี ไม่สามารถรักษาได้โดยใช้เครื่องสลายนิ่ว การรักษา โดยใช้ยาละลายนิ่วใช้ได้เฉพาะนิ่วใช้ได้เฉพาะนิ่วบางชนิด เเละต้องรับประทานยาเป็นเวลานาน เเละมีโอกาสเกิดนิ่วในถุงน้ำดีได้อีก

2. กรณีที่จำเป็นต้องรักษา โดยการผ่าตัด

การรักษาที่ดีที่สุด เเละการแก้ปัญหาที่ถาวรสามารถป้องกันภาวะเเทรกซ้อนที่รุนเเรงต่างๆ

การผ่าตัดถุงน้ำดีในปัจจุบัน มี 2 วิธี

  1. การผ่าตัดเเบบเดิม โดยการผ่าตัดเปิดหน้าท้อง (Open Cholecystectomy)
  2. การผ่าตัดผ่านกล้อง โดยการเจาะรูเล็กๆ ที่หน้าท้อง (Laporoscopic Cholecystectomy)
 

การผ่าตัดแบบเดิม

 

การผ่าตัดผ่านกล้อง

ปวดเเผลมาก

ปวดเเผลน้อย

แผลขนาดใหญ่

แผลขนาดเล็ก

ตัดกล้ามเนื้อ

ไม่ตัดกล้ามเนื้อ

พักฟื้น 1 เดือน

พักฟื้น 1 สัปดาห์

โอกาสแผลติดเชื้อมาก

โอกาสแผลติดเชื้อน้อย

รอยเเผลเป็นขนาดใหญ่

รอยเเผลเป็นขนาดเล็ก

ผลค้างเคียง

การติดเชื้อจากแผลผ่าตัด ซึ่งเป็นความเสี่ยงที่เกิดขึ้นได้ในการผ่าตัดทุกชนิด เเต่ปัจจุบันมีการให้ยาปฏิชีวนะป้องกันการติดเชื้อ จึงทำให้อุบัติการณ์การติดเชื้อของเเผลผ่าตัดลดลงน้อยกว่า 1 %

ในกรณีที่ผ่าตัดเอาถุงน้ำดีออก น้ำดียังคงถูกสร้างจากตับ เเละไหลลงมาตามท่อน้ำดีเข้าสู่ลำไส้เล็กเพื่ย่อยไขมันเเต่อาจไท้เข้มข้นเท่าเดิม ทั้งนี้พบว่า 10 % ของคนที่ไม่มีถุงน้ำดีอาจมีอาการท้องเสียจากน้ำดีไหลออกมากเกินไป

การปฏิบัติตัวก่อนเเละหลังผ่าตัด

ก่อนการผ่าตัด

–  งดละลายลิ่มเลือด ยา เเละอาหารเสริมที่จะส่งผลต่อการผ่าตัดอย่างน้อย 1 สัปดาห์

–   ผู้ป่วยจำเป็นต้องได้รับการตรวจสุขภาพก่อนผ่าตัด เพื่อลดภาวะแทรกซ้อน

หลังการผ่าตัด

  • ระยะเวลาในการอยู่โรงพยาบาลประมาณ 1-2 วัน ขึ้นอยู่กับการฟื้นตัวหลังการผ่าตัดเเละอาการปวเฉพาะราย
  • แพทย์จะให้ยาระงับการอักเสบและลดอาการปวด เพื่อให้ผู้ป่วยฟื้นตัวอย่างรวดเร็ว
  • การหายของเเผล ขึ้นอยู่กับสุขภาพของผู้ป่วยเฉพาะราย
  • รายละเอียดของคำเเนะนำอาจจะเเตกต่างตามดุลยพินิจของเเพทย์เจ้าของไข้
  • ควรติดตามอาการตามเเพทย์นัดหมายทุกครั้ง

ควรมาพบเเพทย์ทันทีที่พบอาการดังต่อไปนี้

  • มีน้ำจากภายนอกซึมเข้าสู่แผล
  • มีน้ำจากภานในแผลซึมออกมามากผิดปกติ
  • แผลเจ็บมากผิดปกติ
  • มีไข้สูงมากกว่า 38 องศาเซลเซียส

โรคนิ่วในถุงน้ำดี  มักพบในผู้ใหญ่ที่มีอายุมากกว่า 40 ปี เเละพบในเพศหญิงมากกว่าเพศชายถึง 3 เท่า

ปัจจัยเสี่ยง

พันธุกรรม   โรคเบาหวาน  ภาวะอ้วน  ฮอร์โมนเอสโตรเจนเเละการตั้งครรภ์  อาหารไขมันสูง  น้ำหนักลดอย่างรวดเร็ว

อาการ

  • ท้องอืด ท้องเฟ้อ
  • ตัวเหลือง ตาเหลือง
  • หากถุงน้ำดีอักเสบเฉียบพลันจะมีอาการปวดท้องที่ส่วนบนด้านขวา คลื่นไส้ อาเจียนเเละมีไข้

การป้องกัน

  • ควบคุมคอเลสเตอรอลในเลือด
  • ควบคุมระดับน้ำตาลในผู้ป่วยโรคเบาหวาน
  • ทานอาหารจำพวกแป้งที่ไม่ขัดสี ผักเเละผลไม้สด รำข้าวโอ๊ต ถั่ว เเละ
  • ควรงดของทอดมัน

การรักษา

  • ทานยาละลายนิ่ว
  • เข้ารับการผ่าตัด